Ode aan experiment

Gevestigde kunstenaars en ontwerpers. Productontwikkelaars, technisch specialisten, de planners: ze zijn allemaal onmisbaar onderdeel van het TextielLab. Maar er is nog een groep belangrijk voor de ontwikkeling van het lab, namelijk: de stagiairs die vanuit heel Europa op deze plek hun kennis en kunde van het textiele vakmanschap uitbreiden. Jaarlijks zijn dat er zo'n vijftien. Breispecialist Mathilde Vandenbussche: “Die relatie is wederkerig. Want de stagiairs dragen ook op een bijzondere manier bij aan de uitbreiding van onze kennis, hier, in het lab.”

Een kleurrijke, zachte, gelaagde deken. Door een flinterdunne toplaag van fijn, doorzichtig garen is de wolkachtige binnenlaag te zien. “We hebben de grenzen van de rondbreimachine hiermee stevig opgerekt”, vertelt stagiair Yakup over het werk, waar flink wat experiment aan voorafging. En dat is helemaal in het straatje van de student Fashion and Textile Design aan Reutlingen University (Duitsland). “In het TextielLab is de kennis, ruimte en technologie aanwezig om steeds een stap verder te gaan en te onderzoeken hoe ver je kunt gaan.”

Te gekke ontdekking

Yakup loopt naar de kopse kant van het lab. “Bij rondbreien werk je altijd met verschillende lagen. Dat vind ik interessant”, vertelt hij, terwijl hij wijst op de bonte wirwar van draden in de rondbreimachine. “Die gelaagdheid zorgt voor een soort complexiteit. Daar wilde ik mee aan de slag.” Doorzichtig garen, elastisch garen, heel veel verschillende kleuren en garen in verschillende diktes: Yakup testte het allemaal op de rondbreimachine. Wat hij probeerde, slaagde niet altijd. Niet erg, vertelt breispecialist Mathilde, die de stagiairs begeleidt. De stagiairs krijgen alle ruimte om te onderzoeken en fouten te maken. “Kunstenaars die hier werken, hebben vaak een deadline en aan de tijd in het TextielLab zijn kosten verbonden. Voor stagiairs zijn die grenzen er veel minder. Dat levert vaak verrassende inzichten op.”

Zo onderzocht Yakup of de rondbreimachine een jacquard in zes kleuren aankon (normaal worden hiervoor vier kleuren gebruikt). Yakup: “Het was proberen, proberen, proberen en samen met de productontwikkelaars steeds weer sleutelen en bijsturen. Interessant, en soms ook frustrerend”, lacht hij. “Dat het is gelukt, zet ook weer de deur open naar meer: kunnen we nog verder gaan? Naar een jacquard in acht of tien kleuren bijvoorbeeld?” Mathilde: “Ook voor het TextielLab is dit te gek. Het resultaat van Yakups onderzoek kunnen wij namelijk weer gebruiken voor onze klanten. Zo bouwen we samen steeds een beetje verder aan onze groeiende kennisbasis.”

Inspiratie door te doen

Ook de Franse studente Lorelei liep stage bij het TextielLab. Zij rondde haar master Textile and Material Design af aan L’École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs de Paris en wilde nog vertrouwder raken met de Stoll flatbed-breimachine. Een belangrijk aha-moment kwam toen ze samen met productspecialist Sarena een groep studenten van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) begeleidde. Lorelei: “Ik hielp de studenten bij het bedraden en programmeren van de computergestuurde vlakbreimachine. Doordat ik zó dicht op hun proces zat en zag wat er gebeurde, kreeg ik zelf óók inspiratie. Ik dacht: laat ik dit eens proberen met andere garens of met nog méér garens”, blikt ze terug. Loreleis onderzoek leidde tot veelkleurige, pompoenachtige objecten waarvoor ze verschillende technieken van de vlakbreimachine gebruikte: van grof breiwerk tot fijnere, bladvormige uitstulpsels. Lorelei: “Als je de machine bedient en op deze manier gebruikt, ontdek je wat er kan. Dat is ontzettend leerzaam.”

Stagiairs draaien tijdens hun stageperiode fulltime in het lab mee, vertelt breispecialist Mathilde: “Ze gaan volle bak aan de slag met het vakmanschap, naast hun eigen onderzoek. En ik vind het dan ontzettend cool om te zien dat wij daarmee een activator zijn van kennis in de breiindustrie die anders misschien wel verloren zou gaan. Onze oud-stagiairs vind je over de hele wereld, en dat is best bijzonder.” Na verloop van tijd vinden de stagiairs hun draai, en werken ze als collega’s zij aan zij met de specialisten en kunstenaars in het lab. Een bijzondere ervaring, vertelt Lorelei. “Op een bepaald moment zat ik zomaar ineens te lunchen met Kustaa Saksi, van wie ik niet zo lang daarvoor nog een tentoonstelling in Helsinki had gezien.”

Van iedereen kun je leren

De stageperiode zit er voor beide stagiairs op. Yakup gaat terug naar Duitsland, waar hij zijn bacheloropleiding afmaakt. Lorelei start bij de Franse outdoorgigant Decathlon, waar ze innovatieve stoffen ontwikkelt en test. Wat is de belangrijkste les die ze meenemen uit het TextielLab? Yakup: "Ik weet nu dat de kracht van een werk vaak schuilt in eenvoud. Voor mij is het superwaardevol dat ik dat hier zélf mocht ontdekken.” Lorelei: “Bij het TextielLab en TextielMuseum heb ik geleerd om bescheiden, vriendelijk en nieuwsgierig te zijn. Niet alleen naar de mensen in mijn vakgebied, maar ook naar bijvoorbeeld bezoekers, de mensen achter de balie en de medewerkers in het museumcafé. Van iedereen kun je iets leren. Het is een nieuwsgierige grondhouding die ik vanuit Tilburg met liefde meeneem de wereld in.”