TextielLab verduurzaamt | Jennifer Schmidt verruilt polyester voor wol

Het TextielLab verduurzaamt. Dat betekent ook dat het labteam kunstenaars wil bewegen tot het gebruik van duurzamere garens. Jennifer Schmidt nam het advies ter harte en stapte over van glanzend polyester naar zachte merinowol voor een nieuwe editie van haar For Clara-sjaal.

“Duurzaamheid was eerder nog geen groot thema in mijn werk, maar door het proces in het TextielLab is het dat nu wel,” zegt Jennifer Schmidt. Ze woont en werkt in New York als multi-disciplinair ontwerper, maar op het moment van dit interview is ze in Antwerpen. Daar heeft ze net haar nieuwste werk uit het lab ontvangen – een duurzame wollen editie van de For Clara-sjaal die eerder al in het lab ontwikkeld werd in een mix van polyester en acryl.

Clara Posnanski

Het begon allemaal in het Art Institute of Chicago, waar Schmidt gefascineerd raakte door het werk van Clara Posnanski, die begin 1900 deel uitmaakte van de Wiener Werkstatte. Deze relatief onbekende vrouwelijke ontwerper begaf zich net als Schmidt op het snijvlak van kunst, grafisch ontwerp en drukwerk – ze had zelfs haar eigen textielatelier waar ze stoffen bedrukte en afwerkte. In de door mannen gedomineerde drukwereld, vond Schmidt een vrouwelijke vakgenoot met dezelfde liefde voor het ambacht als zijzelf. Er bleek verder maar weinig te vinden over het leven en werk van Clara Posnanski, die spoorloos verdween aan het begin van WOII. Met het project ‘For Clara; shortcut on an extended plane’ brengt Schmidt haar naam en werk opnieuw onder de aandacht: “Ik werk aan een continuüm voor Clara.”

Albert Cuyp

Geïnspireerd door een van Posnanski’s zeefdrukken op textiel experimenteerde Schmidt tijdens een artist-in-residency bij het AGA Lab in Amsterdam met zeefdrukken op stof. In navolging van Posnanski’s geometrische patronen, drukte ze diagonale lijnen op stoffen die ze op de Albert Cuyp kocht. Schmidt gaf haar continuüm niet alleen vorm met een terugkerend patroon van deze doorlopende ‘tijdlijnen’, maar ook door steeds iets nieuws met het ontwerp te doen. Zo scande ze haar gezeefdrukte stalen voor een stalenboek, waarmee ze in 2023 bij het TextielLab aanklopte. Met deze stalen als basis wilde zij 3D-gebreide objecten ontwikkelen, waarbij de patronen niet langer boven op de stof zouden liggen, maar erin opgenomen zouden worden.

Glanzend blauw

De digitaal aangestuurde breimachines in het lab vormden een compleet nieuw terrein voor Schmidt, die nog niet eerder haar eigen textiel ontwikkelde. Samen met productontwikkelaar Yani Chuang puzzelde zij drie weken op de doorontwikkeling van de platte prints naar zachte gebreide kunstobjecten met een totaal andere structuur, maar wel met een vergelijkbaar lijnenspel. Om de strakke gezeefdrukte lijnen te behouden, werd destijds gekozen voor een glanzende blauwe acryldraad in combinatie met felgekleurde PET-garens.

Van kunstobject naar wearable

Onlangs deed Schmidt een nieuwe aanvraag bij het lab voor een variant op een van die objecten, die ze wilde doorontwikkelen van kunstobject naar draagbare colsjaal. Productontwikkelaar Yani Chuang en materiaaladviseur Lise Brunt plaatsten dit keer vraagtekens bij de garens die voor de eerdere edities gebruikt was: “Ook al kies je voor gerecycled PET-garen, het blijft een vorm van plastic,” aldus Brunt. “De overgang van kunstobject naar high-end wearable vroeg ons inziens om een ander materiaal, dat niet alleen meer in lijn met de nieuwe toepassing lag, maar ook duurzamer is. Het polyester uit de eerdere ontwerpen krijgt al snel haaltjes en lusjes bij het dragen, en er kunnen microplastics loskomen. Daarom hebben we voorgesteld deze nieuwe editie van 100 procent merinowol uit Italië te maken. Wol is een natuurlijk materiaal uit hernieuwbare bron, draagt prettig, houdt je warm in de winter, en blijft veel langer mooi. Maar zo’n ander materiaal heeft wel invloed op hoe het eruit komt te zien, dus het is altijd de vraag of je je daar als lab tegen wilt bemoeien, het is tenslotte niet ons ontwerp.”

Microplastics

Schmidt was blij met de bemoeienis: “Dat is precies waarom ik graag met het TextielLab werk, ze zijn technisch innovatief en denken vanuit hun expertise met je mee. Ik had er nog niet bij stilgestaan, maar microplastics zo dicht bij je gezicht is eigenlijk geen goed idee.” Ze vertelt hoe de overstap van handmatige drukpers naar digitale breimachine onverwachte verrassingen met zich meebracht. “In het TextielLab komen ambacht en kunst weer op een andere manier samen. Ik had niet verwacht dat je met drie kleuren garens op de breimachine ook kleuren kunt mengen zoals in drukwerk. In de 100% wollen sjaal die ik gisteren heb uitgepakt mengen de kleuren veel meer dan in de polyester versie. Er zitten enkel een blauwe, groene en oranje draad in, maar toch lijkt er nu ook roze in de zitten. Dat is een onverwachte bonus.”

Tekst Willemijn de Jonge